Ortodoncja to dziedzina stomatologii zajmująca się kontrolą rozwoju uzębienia i twarzy oraz korygowaniem odchyleń we wzajemnym układzie zębów i kości części twarzowej czaszki. Poza oczywistą zmianą estetyczną wyglądu uzębienia, leczenie ortodontyczne zapewnia również poprawę wymowy, łatwiejsze czyszczenie zębów, a co za tym idzie zmniejszenie skłonności do odkładania się kamienia nazębnego, próchnicy i paradontozy, a także poprawę jakości żucia.
Małym dzieciom i młodzieży poleca się ruchome aparaty ortodontyczne, czyli urządzania, które pacjent sam zakłada na zęby zazwyczaj na noc i w czasie pobytu w domu. Czas leczenia i jego skuteczność uzależniona jest od wieku pacjenta oraz rodzaju wady. Koszt aparatu to ok. 600zł, ewentualne naprawy ok. 100zł, wykonanie wycisków ok. 150zł, a wizyty kontrolne 50 – 100zł.
Osobom dorosłym poleca się stosowanie aparatów stałych, które napierają na zęby bez przerwy przez cały okres leczenia. Możliwe jest zastosowanie zamków metalowych lub estetycznych. Te pierwsze są tańsze, ale umożliwiają urozmaicenie wyglądu przez zastosowanie kolorowych gumek lub zamków o wyjątkowo małych rozmiarach. Z kolei estetyczne mają kolor zęba lub są całkowicie przezroczyste dzięki czemu stają się mniej widoczne, niestety są one mniej wytrzymałe. Koszt jednego łuku to 1500 (zamki metalowe) – 2500zł (estetyczne), wizyta diagnostyczna ok. 100zł, wizyty kontrolne ok. 120zł, demontaż aparatu 150zł/łuk.

Chcąc mieć proste i równe zęby, trzeba w młodym wieku korzystać z dobrodziejstw ortodoncji. Kontrola rozwoju zębów poprawia wygląd oraz wymowę, oczyszczanie zębów robi się łatwiejsze, a tym samym zwiększa się komfort. W ortodoncji używa się aparatów ortodontycznych, które w zależności od wad zgryzu można modyfikować. Zazwyczaj o tym nie wiemy, ale bóle głowy w okolicach skroni i uszu oraz uczucie zmęczenia mięśni twarzy, jak również ścieranie się zębów są objawami nierównych zębów. Dlatego też często do ortodonty zgłaszają się dorośli. Wady zgryzu pojawiają się w dzieciństwie.

Profilaktyka ortodontyczna ma za zadanie eliminowanie szkodliwych czynników, a branie pod uwagę tych korzystnych w rozwoju dziecka. Przedwczesne zakończenie leczenia za pomocą aparatu używanego na noc, pozostawia różnice, które z wiekiem same się nie naprawią. Aparaty stałe składają się z elementów mocowanych na stałe do zębów. W zastosowaniu jest wiele technik, pozwalających na prostowanie zębów w sposób niewidoczny dla obserwatora. Jest to szczególnie korzystne dla osób dorosłych, będących osobami publicznymi. Do metod niewidocznych zalicza się mikroimplanty lub mikrośruby, które umieszcza się pod znieczuleniem od wewnętrznej strony zębów. Technika lingwalna używa zamków ortodontycznych, które znajdują się od wewnętrznej strony zębów, spełniając swoje zadanie.

Zarówno powstała ogniska próchnicy jak i diagnostyka przed wykonaniem leczenia kanałowego wymaga na początku badania rentgenowskiego. Zdjęcie rentgenowskie pokazuje jakie zmiany chorobowe zachodzą w dziąśle i jak należy podejść do leczenia.

Nowoczesne aparaty rentgenowskie pozwalają na wykonywanie zdjęć kolorowych w technice cyfrowej. Dzięki temu zaobserwowanie jakichkolwiek zmian chorobowych staje się dużo bardziej łatwe, a obraz cyfrowy można poddać obróbce i dokładnie przyjrzeć się fotografowanemu obiektowi. Komputer wykonuje pomiaru gęstości optycznej tkanek, odległości pomiędzy określonymi punktami itp. W zasadzie metodę tę można stosować we wszystkich dziedzinach stomatologii. Badania rentgenowskie znajdują zastosowanie w chirurgii stomatologicznej, protetyce i ortodoncji.
Zdjęcia stawów skroniowo- żuchwowych lub zatok szczękowych są dużą pomocą przy leczeniu wielu schorzeń. Zdjęcia pokazują rozwijający się stan zapalny i pozwalają przewidzieć przebieg tego procesu. Taka pomoc jest nieoceniona przy leczeniu. Ogniska zapalne mogą wywoływać krwawienie dziąseł, aż w końcu doprowadzić do utraty zębów. Każdy utracony ząb wymaga zastąpienia, ponieważ ruchy innych zębów doprowadzić mogą do przechyłu i pogorszenia się właściwości estetycznych. Dlatego też w takim przypadku konieczne jest zrobienie implantu, który zastąpi utracony ząb.

Aparat ortodontyczny noszony jest przez osoby w różnym wieku. Poprawa wyglądu zębów jest możliwa dla każdego, w każdym wieku, jeśli oczywiście jest co poprawiać. Ortodoncja ma różne sposoby na różne uzębienie. Czasami wystarczą tylko odpowiednie ćwiczenia. Jeśli uzębienie przeszkadza w prawidłowej wymowie dobrze jest poradzić się lekarza ortodonty. Aparat ortodontyczny widzimy czasami na ustach osób w wieku dojrzałym. Nie stanowi to problemu dla nikogo.

Aparat ortodontyczny nie rzuca się bardzo w oczy i można się do niego przyzwyczaić. Nauko mowy z aparatem noszonym na stałe na dłuższy okres wymaga pewnej praktyki ale wszystko jest do zrobienia. Jeśli ma to zmierzać w kierunku późniejszego, przyjemnego i estetycznego wyglądu zębów wszelkie obawy mogą zostać wyeliminowane. Ortodoncja przykłada uwagę do szczegółów. Aparat powinien być wygodny dla pacjenta, a używany przez kilka godzin dziennie powinien być prosty z zakładaniu i zdejmowaniu.

Zęby, przed założeniem aparatu ortodontycznego mogą wymagać jeszcze jakichś zabiegów stomatologicznych, na przykład z dziedziny periodontologii leczącej tzw. paradontozę.

Profilaktyka ortodoncyjna kierowana jest głównie do dzieci, tych, które mają zęby mleczne, oraz tych, posiadających uzębienie mieszane. Ortodoncja ma na celu zapobieganie wadom zgryzu, które mają duży wpływ na komfort późniejszego życia dziecka. Prawidłowo używany aparat korekcyjny powinien doprowadzić do zupełnego polepszenia wyglądu uzębienia po dwóch latach stosowania. Wymaga to dyscypliny i zaangażowania, ale liczy się efekt. Zaniedbanie w tej kwestii może doprowadzić do problemów zdrowotnych, nasilonej próchnicy zębów, bólów głowy, spowodowanych nieprawidłowo pracującymi stawami skroniowo-żuchwowymi w sytuacji słabo rozwiniętej szczęki, stłoczenia zębów. Objawem takiego stanu jest także nieprawidłowa wymowa. Nieprawidłowości te można z powodzeniem wyleczyć stosując aparaty stałe lub ruchome. Wizyty kontrolne podczas użytkowania aparatu mają na celu korygowanie na bieżąco przez lekarza aparatu tak, by wszystko przebiegało prawidłowo. Zęby powinny być wtedy dokładnie czyszczone, szczególnie przed założeniem aparatu.
Przeciętny okres leczenia młodzieży, przy zastosowaniu aparatu przeważnie stałego to okres dwóch lat. W tym przypadku problemem może być jedynie komfort osoby, która decyduje się w późniejszym wieku na poprawę wyglądu swojego uzębienia za pomocą narzędzi ortodoncji.